5 fouten bij de start van de energietransitie

-1- Veel beleidsmakers begrijpen niet dat ‘draagvlak’ iets anders is als ‘participatie’

Veel beleidsmakers hanteren draagvlak en participatie als synoniemen, terwijl dat toch echt niet zo is. Bij evaluaties van beleid wordt geconstateerd dat er te telkens te weinig aandacht is geweest voor de participatie door burgers, terwijl meestal in de nieuwe plannen opnieuw het woord participatie alleen in de uitgangspunten staat, maar niet voorkomt bij de werkelijke plannen. Bij navraag hoe dan invulling gegeven wordt aan de participatie, wordt verwezen naar de pogingen om draagvlak te krijgen voor de projecten.

Voor de helderheid;
Een definitie van participatie = Participatie betekent actieve deelname. Het is afgeleid van de Latijnse woorden pars (deel) en cipere (nemen).
Een definitie van draagvlak = De mate waarin een groep mensen op hoofdlijnen eenzelfde gedachte als aanvaardbaar en redelijk beschouwd.

Wanneer je de bevolking laat participeren in een project, dan krijg je daardoor meestal meer draagvlak voor het project. Deze oorzaak – gevolg reactie kun je niet omdraaien.

Oproep 1: wacht niet langer met het invulling geven aan meer participatie voor en door burgers; participatie organiseren is niet het sluitstuk van de transitie maar zou de aftrap moeten zijn

-2- de overheid blijft vastgeroest zitten in ‘hokjesdenken’

Wanneer je als bewoner een plan hebt en steun zoekt bij de overheid is een van de eerste vragen die gesteld wordt binnen welk beleidsdomein je initiatief valt. Een vorm van hokjesdenken wat funest is voor de bewoners-particpatie.

Bewoners willen over het algemeen een probleem in hun omgeving oplossen, en bewoners zijn flexibel in welke oplossing gekozen wordt. Door de werkwijze van de overheid fixeert de behandeling van het voorstel zich op de voorgestelde oplossing in plaats van dat met de bewoners gezocht wordt naar een oplossing voor het geconstateerde probleem. Op deze manier worden burgerinitiatieven beoordeeld op de wensen en ideeën van het coalitieakkoord, de gemeentebegroting en de ideeën van de betrokken ambtenaren, en niet op basis van de waarneming van het probleem door de inwoners. Stel in de gemeentelijke organisatie de burger echt centraal stelt en maak van de gemeente een organisatie die er is voor en door bewoners.

Naast dit funeste hokjesdenken blijft het ook een raadsel waarom de meeste aanvragen behandeld worden in een bestuurlijk overleg waar je als indiener niet bij uitgenodigd wordt. Dit leidt er vrijwel altijd toe dat binnen de ambtelijke kringen woorden naar eigen inzicht worden geïnterpreteerd en als vastliggende feiten worden behandeld. In plaats daarvan zou een gezamenlijk overleg veel meer recht doen aan de flexibele ideeën van initiatiefnemers.

Oproep 2: overheid, stop met het denken in beleidsdomeinen; burgerinitiatieven beperken zich namelijk zelden tot 1 beleidsdomein. Ga het gesprek aan met als doel het burgerinitiatief te omarmen en stop met beoordelen of het initiatief binnen het staand beleid van 1 specifiek domein past.

-3- de energietransitie in Nederland is slechts een onderdeel van de hele transitie

Het gaat uiteindelijk om gedrag en circulair leven, maar de maatregelen die nu genomen worden beperken zich tot maatregelen die de CO2-uitstoot binnen Nederland terugdringen.

Dit is een bewuste keuze van de overheid vanuit een behoefte aan meetbaarheid en omdat de gasconsumptie teruggedrongen moet worden vanwege schade die de gaswinning in Groningen veroorzaakt. Dit zijn overwegingen die we allemaal zullen begrijpen, maar daarmee geen reden of excuus om het einddoel te beperken. Het doel van de transitie zou een circulaire economie moeten zijn.

Oproep 3: besteed naast het terugdringen van de CO2-uitstoot en het terugdringen van de gasconsumptie veel meer aandacht aan gedragsverandering bij de inwoners en naar het streven naar een circulaire samenleving.

-4- de energietransitie is een overheidsfeestje geworden

Wanneer je naar de bezetting van de voorbereidingsbijeenkomsten voor de Regionale Energie Strategieën (RES) kijkt dan zie je een heleboel ambtenaren en door de overheid ingehuurde adviseurs en een enkele vertegenwoordiger van burgerinitiatieven en al helemaal geen gewone burgers en gemeenteraadsleden.

Het klimaatakkoord en de klimaattafels zijn gesprekskringen tussen de overheid en het bedrijfsleven waar zij samen naar oplossingen proberen te komen die voor de BV Nederland acceptabel zijn.

Wellicht met een enkele uitzondering zijn de startnotities voor de RESsen documenten die opgesteld zijn door ambtenaren en adviseurs en goedgekeurd door een kleine groep verantwoordelijken, terwijl de energietransitie zich bij uitstek leent om heel veel mensen bij te betrekken.

In de teksten van de diverse startnotities wordt wel de noodzaak van het betrekken van inwoners en maatschappelijke partners gememoreerd, maar het hele proces is verticaal ingericht. Wanneer dit najaar de bewoners en raadsleden enigszins betrokken gaan worden dan wordt het voor hen vrijwel onmogelijk om ingeslagen paden te verleggen.

Oproep 4: betrek per direct veel en veel meer burgers en hun vertegenwoordigers bij de energietransitie

-5- de overheid neemt de transitie te vaak niet serieus

Een duidelijk voorbeeld is de subsidie die mensen in Duitsland krijgen voor het aansluiten van hun woning op het gas, terwijl we enkele kilometers verderop in Nederland mensen stimuleren hun gasaansluiting vaarwel te zeggen. De overheid reageert niet wanneer zo’n constatering viral gaat. Dit is funest voor het draagvlak van duurzaamheidsbeleid, en het feit dat de overheid niet reageert wanneer zulke voorbeelden in de media komen is een teken dat de overheid de hele transitie niet zo serieus neemt.

Meer voorbeelden? Het oude CO2-rechten-systeem waarmee de vervuilers beloond worden voor hun vervuilende gedrag, de jarenlange subsidie voor hybride leaseauto’s waar geen incentive in zat om daadwerkelijk elektrisch te gaan rijden en het GVO-systeem (garantie van oorsprong) van de overheid waar grote gaten inzetten waarmee producenten van grijze stroom deze als groene stroom aan consumenten kunnen verkopen.

Oproep 5: reageer als overheid wanneer beleid tegenstrijdige elementen blijkt te bevatten; begin met het uitleggen van het doel van het beleid, erken het wanneer er sprake is van een weeffout en maak dan zo mogelijk duidelijk hoe er tot verbetering gekomen gaat worden.

Geplaatst in Algemene blogbijdrages, Over Duurzaamheid | Tags: , , , , , , , , | 1 reactie

COLUMN: RES en wakker worden

Een column geschreven voor de Hilversum Verbonden nieuwsbrief van 15 mei 2019:
De nieuwsbrief staat op: http://ymlp.com/zmWwf4
Ineens realiseer ik me dat verduurzamen nu al 5 jaar de hoofdactiviteit is in mijn leven, en het ziet er naar uit dat dat de komende 5 jaar wel zo blijft. Genoeg te doen. Zo ben ik sinds kort de gekozen vertegenwoordiger van de energiecoöperaties in Noord Holland-Zuid (het gebied van Haarlem tot Hilversum), en mag ik meepraten en denken in de stuurgroep voor de RES (= Regionale EnergieStrategie) in dat gebied.
  (op de hoogte blijven en/of meedenken? mail: aernoud.olde@hilversumverbonden.nl)
Het zal u niet ontgaan zijn (of wel?) dat de overheid een enorme operatie aan het voorbereiden is om de afspraken uit het klimaatakkoord uit te gaan voeren (als er een klimaatakkoord komt natuurlijk).
Nou, die RES wordt een belangrijke schakel in dat feest en net als het klimaatakkoord staan de documenten vol met woorden over het betrekken van de bewoners.
Wat ik als nauwgezet volger van die voorbereidingen het vreemde vind, is dat de overheid de volledige verantwoordelijkheid voor die transitie naar zich toetrekt, en daar de bewoners nauwelijks bij betrekt. Bewoners worden in de stukken en plannen vaak als klanten aangeduid, en bewoners mogen straks wel als vrijwilliger een bijdrage leveren aan de transitie, maar de regie die denkt de overheid te gaan voeren.
Dan denk ik; ‘Dit gaat niet werken; wakker worden’.
Bij iets langer doordenken besef ik me dat het de bewoners zijn die wakker moeten worden.
Daarom;
TRRRRRRRRRRING, medeburgers, word wakker, het is tijd om samen het initiatief te nemen in de energietransitie! Wij zijn de samenleving en het is ons leven. Wanneer we gaan wachten op de overheid dan hebben we straks een heleboel maatregelen die van bovenaf over ons worden uitgestort, die duur zijn en matig werken.
NU, dit moment, dat is het moment om zelf de regie te nemen.

TRRRRRRRRRRRRRRRING

Geplaatst in Blogbijdrages over Hilversum, Over Duurzaamheid | Tags: , , , , , , | Een reactie plaatsen

Willemien Olde – van Haeringen: een levensbeschrijving

Levensverhaal Willemien:

Opgeschreven door mijn vader eind april 2019 nav het overlijden van mijn moeder.

In 1947 ging Willemien (toen nog Willy) met haar broer en 5 zussen uit het Drentse Zweeloo naar Veenhuizen. Haar vader ds van Haeringen had naast de kleine gemeente Veenhuizen de opdracht gekregen namens de Gereformeerde Kerken ”te arbeiden tot welzijn en onderricht van de NSB-ers die in Veenhuizen hun straf moesten uitzitten’. Vader was weer getrouwd met moeder Jannie, want mama Lies Oostenbrink was in 1944 overleden toen Willemien 7 jaar was. Het gemis van Mama Lies is altijd voelbaar gebleven. Wat een vreugde, er kwamen  nog twee zusjes, het werd een echt pastorie-gezin. Ternauwernood 16 ging Willemien en tweelingzus Diny zich voorbreiden op verpleegster worden. Het zat in de familie.

Naar Eudokia in Rotterdam! Inmiddels speelde Henk ook (een beetje) een rol in haar leven en samen gingen ze naar allerlei zendingscursussen en conferenties. Zendingsweekenden leiden voor jongeren deden Willemien en Henk samen. In de Kleckke in Oosterhesselen wel met 75 jongeren uit Zwolle. Samen met Henk wilde Willemien naar Sumba in Indonesië. Ze had als kind heel Veenhuizen afgefietst met het zendingsbusje.

In 1961 was het zover alle opleidingen afgerond …. maar  Indonesië zat dicht. In afwachting van een visum naar de pastorie in  Dalfsen waar haar man Henk beroepen werd. Toen al werden de uitstapjes naar Zwolle heel bijzonder,  maar helemaal bijzonder waren de beide jongetjes Gerrold en Burret. Willemien was echt moeder. Met kinderwagen en al ging ze soms mee op bezoek. Of was het om bramen te plukken…

De band met Zwolle groeide want Henk mocht voor  ds van der Zanden in Assendorp catechisatie geven. De catechisanten kwamen op de fiets naar Dalfsen om baby Burret te bekijken. Maar ook was er een  poging om het jonge gezin voor India en Argentinië te interesseren. Maar toen was in 1963 Indonesië weer open. Willemien ging met Henk en de beide kinderen in Baarn wonen voor de laatste de voorbereiding voor vertrek. Inmiddels las Willemien de Sumbase Bijbel vloeiend.

Na een moeilijke en mandenlange reis kwamen ze medio 1965 in Melolo op Sumba. Midden in de politieke crisis van dreigend communisme,  pas later besefte Willemien hoe gevaarlijk het was geweest, Maar inmiddels was er en band gegroeid met de vrouwen in Melolo, samen dansen en dan kletsen met elkaar bij de enige lamp in het dorp. Waarover?  Dat was geheim dat  mochten de mannen niet  weten …. Willemien danste op de nationale feestdag, toen kon het niet meer stuk, alle vrouwen uit de bergen wilden bij hun bezoek aan de markt aan de kust die ‘witte ibu’ zien maar vooral het kleine baby’tje Elize zien en vasthouden. Elize ging twee weken  oud van arm op arm. Bang voor tbc? Willemien niet, Elize was nog immuun via haar moeder. Willemien en haar huis en erf werd het ontmoetingspunt van de vrouwen. De ene na de andere vrouwen club ontstond tot ver in de bergen. Samen werden jonge meisjes  uitgekozen voor een opleiding in het ziekenhuis. En altijd wanneer Henk weg was voor tournee gebeurde er weer iets …Een politie agent die ’s nachts de kamer van de meisjes (hulpen in de huishouding) binnendrong. Willemien hoorde het en …. de volgende dag zat ze vast op het politiebureau!! Teveel om hier te vertellen.  Maar de vrouwen haalden haar er weer uit met vlag en wimpel.

In 1968 moest het gezin naar een centrale standplaats op Sumba. Het vertrouwde Melolo werd node gemist.

Ook in Payeti werd haar huis en erf een ontmoetingspunt, ook voor Nederlandse collega’s. Wat een inzet in die tijd om hulp te bieden van de zijde van het Werelddiaconaat om de materiéle vooruitgang op gang te brengen. Maar de Sumbase Kerk wist Willemien te vinden om samen met Rambu Piras (om maar Sumbase vrouw te noemen) een afdeling vrouwenwerk op te zetten voor motivatie van onderwijs en gezondheid en landbouwontwikkeling. Uit die tijd is het verhaal dat toen de gezinsplanning een onderdeel werd van het regeringsprogramma de Kerk conferenties ging houden mee rond dit onderwerp. In Melolo een conferentie met meer dan 200 kerkelijke werkers, op een avond een voorlichting van de toen nog Nederlandse dokter. Plotseling bericht dat dr Onvlee niet kon komen. Wat stelden de leiders van de Synode voor? Kan Ibu Olde dat niet doen? Met hulp van Henk werden snel stencils getypt en getekend. De baarmoeder en alles wat daarmee te maken had. En ’s avonds vertelde Willemien nadat haar Sumbase vriendinnen naast haar waren komen zitten. De vrouwen gaven de mannen een lesje …. Het stencil ging van hand tot hand over heel Sumba,

Maar veel belangrijker werd in die tijd dat Willemien de oudste kinderen Gerrold en Burret zelf les moest geven. Elke morgen van 8 tot bijna elf uur. Daarin mocht niemand haar storen, ook al stond wie ook op de stoep (op de emper /veranda). De Sumbanezen begrepen deze gedrevenheid wel, Nederlandse collega’s soms minder. En intussen werd Aernoud geboren, vergeet het niet!  De jongen die groeide van Almiron blikkenmelk met Nesquick!

Te veel om op te noemen,voedselhulpacties, een vliegtuig charteren als het schip niet kwam om studenten  op tijd in Jogya en Makassar te krijgen. Er waren honderden beurzen via de Sumbase en buitenlandse kerken. 

 

Toen werd in 1971 Henk ziek, het gezin keerde in 1972 hals over kop naar Nederland terug. En dokter Lettinga stelde meteen voor in Zwolle te blijven, er waren toch vacatures. Zo kwam het gezin op Groot Wezenland 39, veertig jaar lang. In het begin een heel moeilijke tijd. Samen met dr Sillevis Smidt uit het Sofiaziekenhuis redde Willemien het leven van Henk, samen hadden ze beter door dat het amoebe dysenterie was beter dan de dokters van het Tropeninstituut in Amsterdam.

Willemien nu echt moeder van vier kinderen. Willemien deed de eerste twee jaar niet anders dan lezen en lezen, om de nieuwe tijd in Nederland te begrijpen. Toen zei ze tegen Henk: Denk maar niet dat ik hier in Zwolle wil rondlopen als de vrouw van dominee Olde. Voor Henk een uitdagende uitspraak.  

Eerst was er het bestuur van de basisschool Elout van Sioeterwoude aan de Wipstri, dat ging zomaar door in het Carolus Clusius College. Spannende tijden toen er communistische invloed was op school. Willemien en Corry Donner (die twee weken geleden gestorven is) gingen samen naar vergaderingen van min of meer opruiende bijeenkomsten …. het duurde niet lang of de BVD zat bij Willemien te praten, ze heeft er nooit een woord over gezegd. Toen ging ze ds Adri van Es helpen bij de opbouw van het Podium van Kerken.  Het diploma sneltypen werd gehaald en de laatste centen werden uitgegeven aan een brede wagen typemachine. Vanuit het CCC bestuur kwam ze in het bestuur van de grafische opleiding bij directeur Besteman, samen redden ze de opleiding voor Zwolle en bouwden die in in Deltion. Maar toen Willemien als voorzitter nota’s van 7.000.000 gulden moest ondertekenen hield ze op, dat overzag ze niet meer. ‘Laat mij naar de docenten op bezoek gaan die ziek of gestrest zijn’. Toen was er een briefje uit Arnhem, of ook in Zwolle de gevangeniskerkdiensten weer opgezet konden worden. Binnen  de kortste keren had Willemien mensen gevonden die mee wilden doen. Dat was het altijd weer, Willemien deed het niet zelf, maar op een ef andere manier waren er de mensen die samen met haar de schouders er onder zetten, en altijd was dat weer gezellig en uitbundig. En bij die gevangenis kerkdiensten zag zij Joop van Ommen of Joop zag Willemien. En toen was het hek van de dam. In het bestuur van de WRZV, daklozen, thuislozen, ga maar door. Uiteindelijk de Herberg waarin de opvang geregeld was. Nee, niet met grote subsidie van de gemeente, maar allerlei instanties daarvoor te interesseren was de inzet van Willemien, zodat Zwolle samen er achter stond. En in hoeverre het racefietsje van Willemien meestal in de hoogste versnelling daar een verbindingsfactor was zou leuk zijn om uit te zoeken. Bovendien had ze mv van Zuylen leren kennen en mv Mensink beide actief in de CDA ….

Of dat thuis dan wel goed ging? Jawel …. vergeet niet dat Henk ’s morgens ook niet direct weg hoefde en Willemien kon ’s morgens heerlijk slapen. Ook verzon ze toen Gerrold zijn VWO diploma ging halen dat Willemien meedeed via de LOI en ze haalde bijna alle certificaten ….

Zo raakte ze betrokken bij Unicef, fanatiek bij Zwolle Groenstad. Nee niet met kritiek op het beleid van de gemeente, maar adviserend, overleggend. Aannemers begrepen dat voor elke die wilden kappen er twee anderen moesten komen. Willemien plantte bomen in Zwolle en met wie!!!

Toen kwam het CDA, in de gemeenteraad. Fijn. Willemien kreeg zelf geld, een eigen bankrekening had ze al lang en ze mocht het zelf besteden. Dat was aan haar altijd weer sportieve kleding te zien. Maar in de gemeenteraad, Willemien had een goede babbel, maar aan spreken in het openbaar had ze een erge hekel. Zelfs afkondigingen in de kerk voorlezen werd altijd een beproeving. 

Maar toen werd John Berends wethouder en hij maakte Willemien tot fractiesecretaris. Dat bleef ze vele jaren en Willemien legde contacten en babbelde mensen bij elkaar in de plannen die er lagen. Eddy van Hijum zei later: Ík kon langs het patroon van Willemien Zwolle en de politiek leren kennen. Zelfs kwam Balkenende op bezoek om te horen hoe iemand zo constructief bij heel de samenleving betrokken was, zonder zelf op de voorgrond te treden.

 

Ja en hoe begon dat nu met haar hoofd? In 1976 was ze door gladheid uitgegleden op het Kerkbrugje en tegen de ijzeren spijlen geklapt. Dat liep maar net goed af zei de specialist, maar 20 jaar later bleek haar hele rotsbeen vol te zitten met opgedroogd vocht. Een urenlange operatie. In 2012 gingen Willemien en tweelingzus Diny deelnemen aan tweelingonderzoeken aan het alsheimer instituut aan VUMC. Een eeneiige tweeling en beide verpleegster, die fanatiek mee gingen doen in medisch onderzoek. Toen we die verschrikkelijk MRI scan zagen en hoorden wat de gevolgen konden zijn. Niet direct van Alsheimer maar van die subgroep; vasculaire dementie in agressieve vorm. Die agressive vorm was er ineens in oktober 2017. Inmiddels was Willemien verhuisd van het mooie huis op Groot Wezenland naar het Lubeckplein, Koggelaan,  vijf hoog mooi appartement. Intensiever werden de tochten naar prof Scheltens aan het VUMC, maar het kon niet meer. Icare kwam helpen, geweldig. En toen dat ook te moeilijk werd kreeg ze 8 maand geleden zomaar een plekje in de Sonsbeekhuizen bij de Oosterkerk. Ze kon het nog volgen. Weer op het veilige plekje bij de Oosterkerk en elke zondag probeerde ze er naar toe te gaan, probeerde ze nog te zingen maar …. Tot in de Paasweek 2019 met die wonderlijke Palmzondag en uitbundige Stille Zaterdag en op de Paasmorgen sliep ze , zo diep tot haar laatste adem op vrijdag 26 april half twee …..

 

 

Geplaatst in Algemene blogbijdrages | Tags: , , , , , , | Een reactie plaatsen

REGEV2: de energie-transitie van onderop

toekomst energiecop slotplaatjeOp 5 april vond in het raadhuis van Wijdemeren een bijeenkomst plaats met als titel ‘hoe organiseren bewoners de energietransitie’. Tijdens deze bijeenkomst mocht ik mijn gedachten over de toekomst van de energiecooperatie uiteenzetten, met als laatste sheet bovenstaand plaatje. In mei 2017 had ik voor de eerste keer de conclusie getrokken dat een regionaal energiebedrijf de enige logische toekomst van de energiecooperatie is. Dit heb ik nu uitgewerkt in deze presentatie:

https://aernoudolde.files.wordpress.com/2019/04/ev-samenwerking-gooi-5-apil.pdf

Meer gedachten en achtergronden hierover hieronder:

We hebben in NL een kans; een kans om mensen op buurtniveau samen de regie te laten nemen en een aanzet te geven tot meer ‘omzien naar elkaar’. Vanuit (energie- en andere) coöperaties kan het voorbeeld en de aanzet gegeven worden tot een gezamenlijke energie-voorziening. Gezamenlijke energienetwerken kunnen uitgebouwd worden tot een collectieve warmtevoorziening. Al doende ervaren we dat we onze samenleving daadwerkelijk samen kunnen organiseren. Dit kan door samen op buurtniveau ons leven opnieuw te organiseren zoals eind 19e eeuw ook gebeurde bij de start van de eerste grote golf aan coöperaties en verenigingen.

Destijds ontstonden (vaak per zuil) nieuwe organisaties voor woningbouw, verzekeringen, banken, sport, zorg, etc. Nu gaat het om energie, maar dat kan met veel meer voorzieningen; denk aan zorg, welzijn, bewegen, sociale cohesie en vooral circulair leven.

Mensen moeten weer leren hoe je coöperatief samen kunt werken in een wijk, met parttime-betaalde coördinatoren die structuur brengen. De kennis en kracht zit in vrijwel iedere buurt.

Het probleem is vaak dat de mensen naar de overheid kijken, want die heeft ze 40 jaar gepamperd middels de verzorgingsstaat. Hierdoor is er weinig ervaring met het zelf nemen van initiatief, wat vroeger juist heel normaal was.

In reactie durft de overheid de regie niet los te laten en smoort daarmee overal de prille initiatieven die er wel zijn. Dit vereist dus een (lokale en provinciale) overheid die de regie moet durven loslaten en bewoners die gelijktijdig verantwoordelijkheid durven te nemen. 2 zijden van 1 medaille.

Lees ook eens wat ik 7 jaar geleden geschreven heb: https://aernoudolde.wordpress.com/2012/03/06/vrijwilligersinzet-in-een-netwerksamenleving/

 

Uitwerking in REGEV2

Wanneer je wilt voorkomen dat commerciële partijen straks de warmtenetten gaan domineren en de gebruikers zich blauw gaan betalen, zul je als samenleving tot de oprichting van regionale energie-organisaties moeten komen. Vroeger hadden we de REGEV, nu zou er een REGEV2 moeten komen (Regionale Energie Gooi- en Vechtstreek – nieuwe stijl). Het huidige dienstencentrum in oprichting is daartoe een aanzet, maar de overheid moet dit niet initiëren; dit moet juist van onderop komen.

Bovenstaande is de voornaamste reden geweest om Energie Verbonden in ’t Gooi (https://energieverbonden.nl) op te richten; een aanzet tot een dienstenbedrijf voor de hele regio met daarbij een uitnodiging aan anderen om zich aan te sluiten en samen nieuwe cooperatieve energie-diensten te gaan ontwikkelen.

Geplaatst in Blogbijdrages over Hilversum, Over Duurzaamheid | Tags: , , , , , , | Een reactie plaatsen

De aarde draait door

Voor de kerst zond de VPRO in het kader van Tegenlicht, de documentaire ‘De aarde draait door’ uit. Een documenaire over Paul Kingsnorth. Zoals gebruikelijk werd dit gevolgd door een Meetup in pakhuis De Zwijger waar ik voor de verandering heengegaan ben.

Paul Kingsnorth is onder andere bekend van zijn verhaal over de WC als metafoor voor ons leven. Je deponeert er je afval, je trekt door en dan denk je dat het weg is. Verder valt hij op omdat hij openlijk de conclusie getrokken heeft dat we het vastlopen van de samenleving niet meer kunnen voorkomen. Hij bepleit dat we afstand nemen van de huidige samenleving.

Mij intrigeerde vooral dit laatste en wat hij daarover zei aan het eind van de documentaire. Hier sprak Paul Kingsnorth over Thomas Berry en de great conversation. Over het waarderen van natuurlijke hulpbronnen, en van natuur. Hier sprak eindelijk iemand die met een zinnig alternatief komt voor de huidige consumptiereligie. Hier sprak iemand die daadwerkelijk op zoek is naar een nieuwe sociaal-economisch systeem.

Het is al enige tijd mijn overtuiging dat proberen het bestaande sociaal-economische systeem bij te sturen hopeloos is. De oorzaken van de economische crises van 10 jaar geleden zijn in de verste verte niet opgelost, nee, de problemen zijn alleen maar groter geworden. De scheuren die er door onze samenleving (en de rest van de wereld) lopen worden jaar op jaar groter. De krachten die baat hebben bij ontwrichting en verdere verdere tweedeling bepalen de agenda en de marsroute. Als zo’n crisis de boel niet bijstuurt dan is het hopeloos.

Lang geleden (ruim voordat deze blog in de lucht was) heb ik al eens geschreven dat we de transitie naar een circulaire economie alleen kunnen realiseren wanneer we wereldwijd een strijd om de laatste grondstoffen kunnen voorkomen. Wereldwijde samenwerking in de transitie naar een circulaire economie. Het alternatief van letterlijk gaan vechten om het zoete water en de natuurlijke hulpbronnen is een doodlopende weg waarbij ons systeem gedoemd is vast te lopen.

Ruim 10 jaar verder weten we meer. Landen verdrogen en de militaire en economische strijd om de grondstoffen neemt wereldwijd toe. Defensie-budgetten worden verhoogd en het aanpakken van de echte crises (in 2013 door mij benoemd als een gecombineerde vertrouwenscrisis, economische crisis, klimaatcrisis, energiecrisis, financiële crisis en bankencrisis) wordt halfbakken uitgevoerd. Je zou eens aan de welvaart van de mensen komen, en de kwartaalwinst van de multinationals mag natuurlijk ook niet in gevaar komen.

Er gebeurd wel van alles en dat is beter dan niets. De veranderingen die er zijn geven mij persoonlijk de energie om door te gaan met verduurzamen, maar mijn ratio zegt me dat het ‘too little, too late’ is. Tijdens de Meetup werd door meerdere mensen uitgesproken dat ze al aan het rouwen waren over de zaken die we gaan verliezen. Een emotie waar ik me in herken.

Enerzijds kan ik daarop reageren met nog fanatieker verduurzamingsacties te organiseren of over te gaan op radicaler protest, anderzijds kan ik met deze constatering ook bij mezelf de ruime creëren om verder te kijken. En dat is waar ik voor kies.

Wanneer de huidige consumptie-samenleving vastloopt, hoe moet het dan wel? De suggestie bij ‘De aarde draait door’ dat we moeten beginnen met dankbaar zijn voor wat we eten en gebruiken is een inkoppertje. Dat is vanuit de christelijke traditie met de paplepel bij me naar binnen gegoten (waarbij ik constateer dat het best ver naar de achtergrond is weggezakt). Vaker dankbaar zijn, een mooi voornemen voor 2019.

En dan verder? Als tweede stap kan ik iedereen de Tegenlicht uitzending met Paul Kingsnorth aanbevelen: <link Tegenlicht>. Af en toe tergend-lange monologen, maar de moeite waard. En daarna? … wordt vast en zeker vervolgd.

Geplaatst in Over Duurzaamheid | Tags: , , , , | Een reactie plaatsen

Verduurzaamheid in/van het raadhuis

afbeelding(3)Op 4 december vond in het raadhuis van Hilversum een stadsgesprek plaats over het verduurzamen van het raadhuis. De organisatie lag bij het Dudok Architectuur Centrum. Tijdens de avond werd een visiedocument gepresenteerd hoe met behoud van de monumentale en bruikbare waarde, het raadhuis enigszins verduurzaamd zou kunnen worden. Wellicht zelfs tot label A.
Dat zou zeker een mooie stap zijn, die vanuit duurzaamheidsperspectief valt toe te juichen. Echter tijdens de avond kwamen er 2 duidelijke inzicht en mentaliteitsverschillen naar voren tussen de visie van de welstandscommissie en de visie van enkele doorpakkers onder de aanwezigen.
 
Wellicht het meest in het oog springende verschil was een mentaliteitsverschil. Tot 3 keer toe werd door de organisatie gewezen op de mogelijkheid de gordijnen van de burgerzaal te sluiten als het buiten koud is. Het was buiten koud, en toch werden de gordijnen door de organisatie niet gesloten. Een doorpakker diende op te staan voordat de gordijnen gesloten werden.
Deze gordijnen zijn door Dudok zelf ontworpen en horen dus bij het pand en bij de bedoelde uitstraling. Je kunt je niet voorstellen dat deze gordijnen in de crisisjaren (jaren 30 van de vorige eeuw) toen het raadhuis gebouwd werd, in de winter niet gesloten waren. Wanneer je de ontwerper eer aan wilt doen dan praat je niet alleen over het sluiten van de gordijnen, maar dan sluit je ze ook.
 
Aansluitend aan de visie-presentatie volgde de presentatie door een medewerker van Duurzame Monumentenzorg NIBE (van de watertoren in Bussum). Zij presenteerden een weegschaal met aan de ene kant Duurzaamheid en aan de andere kant de Monument-waarde. Deze weegschaal dient in hun visie in evenwicht te zijn. Een visie die de aanwezigen breed deelden. De discussie start echter daarna. Hoe zwaar weegt wat?
 
Dit brengt mij terug naar het verschil in mentaliteit. Dit vertaalt zich door naar de gepresenteerde visie. De voorgestelde maatregelen beperkten zich tot maatregelen die geen enkele invloed hebben op het monument. Een loffelijk streven maar niet conform de weegschaal-benadering. Bovendien is het 100% in de oorspronkelijke staat behouden van monumenten naar de mening van veel monument-eigenaren geen optie. De stookkosten in veel monumenten rijzen de pan uit en dat tast de leefbaarheid en de onderhoudbaarheid van de panden aan. Kleine concessies aan de monument-status kunnen tot grote verbeteringen leiden qua betaalbaarheid van de instandhouding van panden. Deze concessies niet accepteren leidt tot verloedering en uiteindelijk tot het einde van het monument.
 
Tijdens de avond werd daarom door meerdere aanwezigen bepleit om door te pakken bij het doen van concessies (AO: ‘de doorpakkers’) en niet eerst een jaar te gaan praten over het monumentenbeleid en dan pas over lange tijd tot aanpassing van de welstandsnormen te komen (zoals de wethouder duurzaamheid aangaf te willen handelen). Al tijdens een bijeenkomst van HilverZon over de verduurzaming van het villagebied eind 2017 werd duidelijk dat gebouweigenaren (particulieren en organisaties) nu al wachten op versoepeling. Het niet accepteren door de welstandscommissie van praktische ingrepen ten opzichte van bijvoorbeeld stalen kozijnen en vervanging van dun glas, leidt tot onacceptabele pragmatische oplossingen door gebouweigenaren. Het onderhoud wordt stopgezet totdat de situatie zoveel verslechterd is dat echt ingrijpen wel toegestaan wordt. Hiermee schiet het huidige welstandsbeleid zichzelf keer op keer in de eigen voet terwijl gelijktijdig de steun voor het handhaven van de welstandsnormen ondergraven wordt. Anders gezegd; de welstandscommissie mag best wat meer vertrouwen hebben in het gezond verstand van de gebouweigenaren. Deze hebben bewust gekozen voor het bezitten van een monument en zullen dus waarde toekennen aan de monumentstatus. Help hen het gebouw leefbaar te houden.
 
Terug naar het raadhuis voor een praktisch voorbeeld. Wanneer Dudok hetzelfde gebouw nu ontworpen zou hebben dan zou dat zeker niet met dun glas gebeurd zijn. Ik ben geen Dudok-specialist, maar ik weet dat Dudok ontwierp met het oog op kwaliteit en leefbaarheid. In de presentatie van het visiedocument komt de optie van voorzetramen of HRplus-glas niet voor. De mogelijkheden van glasisolatie zijn de laatste jaren fors verbeterd. Maak daar gebruik van. Slechts de specialist zal van afstand het verschil zien. De monumentale waarde van het gebouw zal dan dus nauwelijks dalen terwijl de bruikbaarheid van het pand slechts toeneemt.
 
Voor eigenaren van monumenten en beschermd stadsaanzicht-woningen: binnenkort hoopt HilverZon een avond te organiseren waar we met u samen praktisch willen kijken naar wat wel mogelijk is en hoe we snel kunnen komen tot een bescheiden versoepeling van het welstandsbeleid. Mensen die dit mee willen helpen voorbereiden zijn van harte welkom.
Geplaatst in Blogbijdrages over Hilversum, Over Duurzaamheid | Tags: , , , , | Een reactie plaatsen

Op z’n elf en dertigst

Op z’n elf en dertigst; een oude uitdrukking waarvan ik dacht dat hij voortkwam uit de besluitvorming in Friesland ten tijde van de Zeven Verenigde Nederlanden (op wikipedia hebben ze een andere betekenis verzonnen). Voor een besluit van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden raadpleegde de vertegenwoordigers uit Friesland eerst de 11 Friese steden en 30 plattelandsgemeenten. En dat zonder email.

Een mooie anekdote maar niets voor mij die trage besluitvorming. Wie mij een beetje kent weet dat ik graag door wil pakken. De laatste jaren krijg ik echter steeds meer waardering voor de op z’n elf-en-dertigst methode. Ik heb meermalen verbluffende resultaten gezien op dossiers waar ik eerder alle hoop verloren had. Echter, langzaam maar gestaag vorderde het proces, en dan ineens blijk je wel degelijk daar te zijn waar je heen wilde. Hierbij draait alles draait om de relatie, draagvlak en doorzettingsvermogen.

Natuurlijk zal ik in de dagelijkse praktijk een ongeduldje blijven die aandringt op snelheid en 10 projecten tegelijk probeert te realiseren. Geloof me ik zal altijd ongeduldig blijven, maar ondertussen weet ik rationeel heel goed dat bij een beetje uitstel het doel evengoed behaald kan worden. Op z’n elf-en-dertigst rules!

Aan de andere kant; wanneer in de tijd van de Verenigde Nederlanden weer eens een vijand het land binnenviel dan ben je als bewoners maar wat blij met een prins of een raadspensionaris die daadkrachtig reageert. Zo ook bij de huidige klimaatwijziging – de tijd van dralen is voorbij. De mensheid is in oorlog met de veranderingen om ons heen en wanneer we niet nu alles op alles zetten dan gaan we de strijd verliezen. Aanpakken!

Les voor mij:

Mijn droom van een samenleving waarin we zaken meer en meer ‘van onderop’ regelen die gaat er komen; op z’n elf en dertigst.

Nabrander:

Laten we kappen met dat woord ‘Nederland’. Wij zijn het Koninkrijk der Nederlanden of nog liever ‘De Verenigde Nederlanden’.

Geplaatst in Algemene blogbijdrages, Over Duurzaamheid | Tags: , , , , , , | 1 reactie